Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm Nghiệm Thanh Hóa

Thực trạng tình hình chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm trên địa bàn tỉnh

Năm 2023, thực hiện kế hoạch hành động số 115/KH-SYT ngày 12/01/2023 của Giám đốc Sở Y tế về việc thực hiện quyết định số 169/QĐ-UBND ngày 12/01/2023 của UBND tỉnh Thanh Hóa; quyết định số 32/QĐ-SYT về việc giao chỉ tiêu kế hoạch kiểm nghiệm cho các đơn vị. Giám đốc đơn vị đã ban hành kế hoạch hành động số 10/KH-TTKN để triển khai các nhiệm vụ chính trị được giao.

Kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn 10 tháng đầu năm 2023:     

- Tổng số cơ sở được kiểm tra, giám sát và lấy mẫu để kiểm tra chất lượng: 520 cơ sở, trong quá trình kiểm tra đã kết hợp tuyên truyền Pháp luật, hướng dẫn thực hiện các quy định về nguyên tắc GPP (thực hành tốt nhà thuốc); GDP (thực hành phân phối thuốc tốt); GSP (thực hành tồn trữ thuốc tốt)...; bên cạnh đó đã phát hiện một số cơ sở vi phạm hành chính như: kinh doanh không phép, kinh doanh các sản phẩm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe chưa được cấp phép lưu hành, kinh doanh hàng nhập lậu, kinh doanh thuốc chữa bệnh giả... lập biên bản kiến nghị Thanh Tra Sở xử phạt hành chính 09 cơ sở.

- Tổng số mẫu được lấy để kiểm tra chất lượng 1073 mẫu bao gồm:

+ Thuốc và dược liệu: phát hiện 02 mẫu không đạt chất lượng chiếm tỷ lệ 0,18% số mẫu kiểm tra; 05 mẫu thuốc giả chiếm tỷ lệ 0,46% số mẫu kiểm tra;

+ Mỹ phẩm: 21 mẫu; phát hiện 03 mẫu không đạt chất lượng, chiếm tỷ lệ 14,3% số mẫu kiểm tra;

+ Thực phẩm bảo vệ sức khỏe: 59 mẫu; phát hiện 01 mẫu vi phạm chất lượng theo công bố chất lượng đã đăng ký chiếm tỷ lệ 1,7% số mẫu kiểm tra; Đặc biệt trong năm 2023, thực hiện chương trình tầm soát các chất cấm có trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe đơn vị đã thu thập 36 mẫu thực phẩm bảo vệ sức khỏe có công dụng hỗ trợ giảm cân, phân tích tìm các chất cấm sibutramin, furosemide, phenolphtalein. Kết quả phân tích phát hiện 15 mẫu có chứa chất cấm chiếm 41,6% số mẫu khảo sát, trong đó có 7 mẫu phát hiện cả ba loại chất cấm.

+ Thực hiện lấy mẫu để kiểm tra chất lượng đối với các thuốc nhập khẩu đã vi phạm chất lượng trước khi đưa ra lưu hành trên thị trường (tiền kiểm) theo quy định của Bộ Y tế: 02 mẫu; không phát hiện mẫu vi phạm chất lượng.

Nguyên nhân

Trong những năm gần đây, do dịch bệnh Covid 19 đã ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực nhập khẩu nguyên liệu hóa dược gặp nhiều khó khăn ảnh hưởng đến sản xuất thuốc trong nước, gây thiếu thuốc cục bộ. Lợi dụng tình hình một số đối tượng đã thực hiện hành vi phạm tội sản xuất, kinh doanh thuốc chữa bệnh giả; dẫn đến tỉnh trạng số lượng mẫu thuốc giả phát hiện được trên thị trường Thanh Hóa cao nhất trong khoảng 10 năm trờ lại đây. Theo thống kê báo cáo, thuốc giả bị phát hiện tại thị trường Thanh Hóa thuộc diện cao nhất cả nước;

Mỹ phẩm là hàng hóa thuộc diện quản lý của hai ngành Y tế và Công thương tuy nhiên kinh doanh mỹ phẩm thuộc diện kinh doanh không có điều kiện rất khó quản lý chất lượng do mỹ phẩm là mặt hàng hậu kiểm chất lượng; các cơ sở sản xuất kinh doanh tự công bố chất lượng sản phẩm. Việc kinh doanh mỹ phẩm trong các cơ sở thẩm mỹ đang là một góc khuất rất khó kiểm soát.

Việc đăng ký công bố sản phẩm đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe hiện nay còn khá lỏng lẻo, nhiều thương nhân thực hiện công bố sản phẩm sau đó lại đổi nơi sản xuất, thực hiện sản xuất tại những cơ sở không đáp ứng quy định, sản xuất chui, sản xuất hàng giả. Tỷ trọng các mặt hàng thực phẩm bảo vệ sức khỏe trên quầy thuốc ngày một nhiều lên, do kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe mang lại nhiều lợi nhuận hơn cho quầy thuốc. Thực phẩm chức năng còn được bán trong các shop mẹ và bé; các cửa hàng kinh doanh tạp hóa, cửa hàng tiện lợi; các siêu thị; kinh doanh online... rất khó kiểm soát về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, đã phát hiện nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, sản phẩm nhập lậu.

Thực phẩm chức năng có bao bì sản phẩm đẹp, đánh đúng thị hiếu của người tiêu dùng (nhu cầu giảm cân, nhu cầu làm đẹp...), đã bị lợi dụng thêm chất cấm (sibutramin, phenolphtalein, furocemid) vào để tăng hiệu quả tác dụng xong để lại nhiều hệ lụy về sức khỏe cho người tiêu dùng.

Các cơ sở bán lẻ thuốc (quầy thuốc, nhà thuốc) chưa tuân thủ đúng các quy định của tiêu chuẩn GPP, chưa thực hiện nhập thuốc từ các nhà cung cấp uy tín, đang chạy theo lợi nhuận mà nhập hàng từ các nguồn không đảm bảo.

Một số biện pháp quản lý góp phần kiểm soát, đảm bảo chất lượng thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Đối với các cơ sở kinh doanh (quầy thuốc, nhà thuốc) cần thực hiện nghiêm các quy định của tiêu chuẩn GPP; chỉ nhập hàng từ các nhà cung cấp có đủ hóa đơn, chứng từ, tư cách pháp lý của doanh nghiệp, người giới thiệu tiếp thị sản phẩm. Thường xuyên cập nhật các văn bản thu hồi thuốc, mỹ phẩm để thực hiện theo đúng quy định. Khi nhập các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe yêu cầu cung cấp kèm theo bản công bố sản phẩm (bản photo) để theo dõi.

Các phòng ban chức năng của Sở Y tế (phòng Nghiệp vụ Dược; phòng Thanh Tra) cần phối hợp, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thị trường thuốc đồng thời với việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật kết hợp với xử lý nghiêm những đối tượng vi phạm để răn đe, góp phần ổn định thị trường thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Người tiêu dùng chú ý lựa chọn những cơ sở kinh doanh có uy tín, khi mua hàng cần xem xét kỹ các thông tin về đăng ký sản phẩm, không vì rẻ mà mua các sản phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc, các sản phẩm nhập lậu. Khi mua hàng online cần lựa chọn các trang web có uy tín, tuyệt đối không mua các thuốc từ các trang mạng.

Đối với Trung tâm Kiểm Nghiệm Thanh Hóa cần duy trì tốt các tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 : 2017; và GLP-WHO đảm bảo kết quả nhanh chóng, chính xác để phục vụ công tác quản lý nhà nước. Thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm tra giám sát thị trường, phát hiện các sản phẩm chưa được phép lưu hành, các sản phẩm nhập lậu, sản phẩm giả và các sản phẩm đã có công văn thu hồi của các cơ quan quản lý.